Барлық материалдар

Шолу 9 мин оқу

ChatGPT Google іздеуін алмастыра ма? Мен оны алмастыру емес, екінші арна деп санаймын

OpenAI-дың «Google-дың бестен бірі» деген мәлімдемесі — нақты белгі, бірақ әлсіз эталон. SEO негізін сақтаңыз да, AI жауаптарын бөлек арна ретінде өлшей бастаңыз.

Жоқ, менің ойымша, ChatGPT Google іздеуін алмастырып жатқан жоқ. Бірақ ол енді Google көрсеткіштері арқылы емес, бөлек өлшеуді қажет ететін ауқымды арнаға айналды. SEO-дан ақшаны алып, ChatGPT-дің соңынан қуу — қате қадам. Екі арнаны да қоректендіретін негізді сақтаңыз да, SEO бере алмайтын нәрселерді қосыңыз.

ChatGPT Google іздеуін алмастыра ма? 20% көрсеткіші нақты нені өлшейді

2026 жылғы 2 қарашада ChatGPT тұтынушылық өнімін басқаратын Адам Фрай Алекс Кантровицке «ChatGPT-дегі іздеуге ұқсас сұраулар көлемі қазір Google сұрауларының шамамен бестен біріне тең» деді (Big Technology). Бұл тақырып тез тарады. Менің ойымша, сан — нақты белгі. Бірақ мен оған бюджет құрмас едім.

OpenAI нені іздеу деп санайды?

Фрай іздеуге ұқсас қолдануды «пайдаланушы бұрын әдеттегі іздеу жүйесіне баратын кез келген нәрсе» деп анықтады. Forbes пен PPC Land хабарлауынша, OpenAI ChatGPT-ді жауап іздеп интернетке жіберетін кез келген сұрауды есептейді. Оның ішінде бірнеше жыл бұрын ешкім іздеу жолына жазбайтын сұрақтар да бар. Сұхбаттың іздеулер қалай саналатынын түсіндіретін бөлігі ақылы жазылымның артында, сондықтан нақты әдістеме жария емес.

Google-дың базалық көрсеткіші қайда?

Фрай Google туралы санның қайдан алынғанын айтпады. 9to5Google оның дереккөзі «ашылмағанын» жазды. 24/7 Wall St. кезең мен өңір де көрсетілмегенін атап өтті. OpenAI — жеке компания, сондықтан бұл санды ешкім тәуелсіз тексере алмайды.

Тәуелсіз бағалаулар не дейді?

БағалауКөрсеткішНені салыстырады
OpenAI, 2026 жылғы қарашаGoogle-дың шамамен 20%-ыИнтернеттен іздеуді іске қосатын сұраулар (хабарланғандай) мен ашылмаған Google көрсеткіші
Ahrefs, 2026 жылғы ақпанШамамен 12%Іздеуге балама саналатын ChatGPT сұраулары мен Google-дың дәстүрлі іздеу көлемі
seoClarity7,5%ChatGPT іздеу көлемінің Google-мен салыстырғандағы тәуелсіз бағалауы
Ahrefs, сілтеме трафигіШамамен 190 есеGoogle сайттарға ChatGPT-ден қанша есе көп трафик жібереді

Ahrefs пен seoClarity сандары 24/7 Wall St. материалынан алынған. Google да өз іздеу көлемі тарихи ең жоғары деңгейде екенін айтады. Барри Шварц атап өткендей, өсіп келе жатқан санның бестен бірі Google-дың кішірейіп жатқанын дәлелдемейді.

Дегенмен мұны елемеуге болмайды. The Verge (Slashdot шолуы бойынша) Microsoft бас директоры Сатья Наделла 2023 жылы Bing он жылдан астам уақыттан кейін іздеудің шамамен 3%-ын алғанын айтқанын еске салды. Бұл — Google-ға қатынас емес, нарық үлесі, сондықтан сандарды тікелей салыстыруға келмейді. Бірақ ең төменгі тәуелсіз бағалаудың өзі ChatGPT тар шеңбердегі құрал емес екенін көрсетеді. Клиенттер бұрын Google-ға жазатын сұрақтарын барған сайын ассистентке қояды, ал бизнес иелерінің көбі ассистенттің не жауап беретінін білмейді. Сондықтан мен оны екінші арна деймін.

Google трафигі қазірдің өзінде AI арқылы өте ме?

«Алмастыру» туралы сұрақ Google өзгеріссіз қалады деп болжайды. Бірақ олай емес. AI Overviews — Google нәтижелерінің жоғарғы жағындағы AI жазған түйіндемелер. AI Mode — Google-дың чат форматындағы іздеуі. Екеуі де көп сұрақтарға нәтижелер бетінде жауап береді, сондықтан адамдар сайтқа сирек өтеді.

Digiday 18 медиабайермен сөйлесті. Олардың айтуынша, клиенттер Google іздеуіне жұмсалатын шығынды енді өзінен-өзі түсінікті нәрсе деп санамайды, ал іздеу бюджеттерінің 10–30%-ы қосымша тексерістен өтеді (PPC Land арқылы). IAB/PwC деректері бойынша, өткен жылы АҚШ-тағы цифрлық жарнама шығынының 114,2 млрд доллары іздеуге тиесілі болды. PPC Land сондай-ақ 2 қарашада Google брендтік іздеулерге арналған AI Overviews блогын өзі тексерген АҚШ нәтижелерінде үнсіз оң жақ бағанға ауыстырғанын хабарлады. Сол материалға сәйкес, Ahrefs 30 қыркүйекке қарай 100 бренд атауының 63-інде AI Overviews тапқан, ал 1 шілдеде бұл 98-дің 5-еуі ғана болған.

Google-дың өз сандары да осы қайшылықты көрсетеді. Alphabet-тің Search & other кірісі 2026 жылдың үшінші тоқсанында 63,35 млрд долларды құрап, жылдық негізде 12%-ға өсті (Yahoo Finance). Tech Insider есеп беру қоңырауы туралы жазғандай, Google AI Mode сұраулары әзірге классикалық іздеу сұрауларына қарағанда аз ақша әкелетінін айтты. Менің қорытындым: «Google трафигі» енді біртұтас нәрсе емес. Сіз SEO деп атайтын нәрсенің бір бөлігі Google-дың ішінде-ақ AI-дағы көрінуге айналды.

AI оқитын дереккөздер өзгеріп жатыр

Reddit 2026 жылдың үшінші тоқсанындағы есеп беру қоңырауында «негізінен аккаунтқа кіріп қолданылатын тәжірибеге» көшетінін мәлімдеді. Компания сондай-ақ қазан айында іздеуден келетін өтулер аптасына орта есеппен 1 миллионнан астам азайғанын айтты (TechCrunch). Reuters мәліметінше, бас директор Стив Хаффман бұл жоспарды Google-дың AI іздеу функцияларымен және деректерді жинап алуды (scraping) тоқтатумен байланыстырды. «AI Mode трафик әкелмейді — бізге де, басқа ешкімге де», — деді ол. Сынақтар 2026 жылдың төртінші тоқсанында АҚШ-тан тыс таңдалған нарықтарда басталады.

Бұл сізге неге маңызды? Ассистенттер жауапты форумдардан, пікірлерден, анықтамалықтардан және компания сайттарынан құрастырады. Ірі дереккөз қолжетімділікті шектегенде, ассистенттер оқып, дәйексөз келтіре алатын нәрсе де өзгереді. AI жауаптарына әсері әзірге түсініксіз. Reddit іздеуден келгендер мен алғаш кірген пайдаланушылар үшін ішінара қолжетімділікті сақтайтынын айтады (акционерлерге хаттың шолуы), ал AI жүйелері оған сілтеме жасауды тоқтатады деген дәлел жоқ. Менің сабағым қарапайым: бизнесіңізді сипаттауды үшінші тараптарға сеніп тапсырмаңыз. Фактілеріңізді өз сайтыңызда анық жазыңыз.

ChatGPT үшін SEO-ны қысқарту керек пе?

Жоқ. Екі арнаны да бір негіз қоректендіреді: боттар қол жеткізе алатын беттер, нақты фактілер және құрылымдалған деректер. Құрылымдалған деректер — бағаны, жұмыс уақытын және мекенжайды белгілейтін код, оның арқасында машиналар оларды қатесіз оқиды. Google AI Overviews немесе AI Mode-та көріну үшін әдеттегі іздеу талаптарынан тыс қосымша талаптар жоқ екенін айтады. The Verge хабарлауынша, OpenAI ChatGPT іздеулерінің едәуір бөлігінде Bing-ке сүйенуі ықтимал (Slashdot арқылы). Іздеу жүйелері нашар оқитын сайт AI жауаптарында да әлсіз болады.

Трафик деректері де осыны көрсетеді. Google сайттарға ChatGPT-ден әлдеқайда көп келуші жібереді. Semrush зерттеуі адамдар ChatGPT-ді қолдана бастағаннан кейін Google-дағы күнделікті сессияларда статистикалық маңызды өзгеріс таппады. Бұл «алмастыруды» емес, «кеңеюді» растайды: адамдар Google-дан бас тартпай, іздеу әдетіне AI-ды қосады. GEO (generative engine optimization) — бизнесіңіздің AI жауаптарында аталуы үшін жасалатын жұмыс. Толығырақ біздің SEO-дан GEO-ға көріну ережелері қалай өзгеретіні туралы зерттеуімізде жаздым.

Бірақ AI боттары сайтты Google-дан да, адамдардан да басқаша оқиды. Оларға бизнесіңіз туралы анық, нақты фактілер керек. Бет Google-да жоғары тұруы мүмкін, бірақ ассистентке «қанша тұрады?» немесе «жексенбіде жұмыс істей ме?» деген сұрақтарға нақты жауап бермеуі мүмкін. Сондықтан SEO-ны алмастырмаңыз, оған қосыңыз.

AI-дағы көрінуді бөлек қалай өлшеуге болады?

AI жауаптары — рейтинг емес. Онда бірінші орын жоқ, ал бір сұраққа ертең басқа жауап келуі мүмкін. Сіз ассистенттер сізді қаншалықты жиі атайтынын және сіз туралы айтқандары дұрыс па екенін өлшейсіз. Біз мұны share of model деп атаймыз: тиісті AI жауаптарының ішінде бизнесіңіз аталатын жауаптардың үлесі. Әдістеме біздің share of model көрсеткішін өлшеу туралы зерттеуімізде берілген.

Әр өзгерістің алдында және одан кейін өлшеңіз. Нәтиже болды ма, жоқ па, мұны білудің жалғыз адал жолы осы. Мен сілтеме жасай алатын жалғыз кейс — украиналық HR-платформа Sereda.ai. Оның AI Page беті (AI ассистенттеріне арналған бизнес фактілері жинақталған бір бет) пайда болғанға дейін ChatGPT бұл өнімді білмейтінін айтатын. AI Page 2025 жылғы 22 қазанда жарияланды. Екі зерттеуші жауаптарды бір-бірінен тәуелсіз 5 критерий бойынша, әрқайсысына 10 ұпайдан бағалады, нәтиже 100-ге шкаланып, 4 сұрақ бойынша орташаланды. ChatGPT көрсеткіші 24-тен 87-ге, Gemini көрсеткіші 28-ден 91-ге өсті («дейін»: 2025 жылғы қыркүйектен қазан басына дейін; «кейін»: 2025 жылғы желтоқсан басы). Бұл — уәде емес, бір нәтиже.

Chetver командасында біз мұның техникалық жағы үшін Pulse құралын жасадық. Ол сайтыңызға қандай AI боттары келетінін, нені оқитынын және қай жерде қателерге тап болатынын көрсетеді. Max тарифінде біз сондай-ақ ChatGPT, Claude, Perplexity және Gemini-ге сіздің сынақ сұрақтарыңызды апта сайын қойып, қанша жауапта сіз аталатынын санаймыз. Қарапайым нұсқасын төменде сипатталғандай қолмен де жасауға болады.

Демо-сайттағы AI боттарының сұраулары: ChatGPT, Claude, Gemini және Perplexity боттарының қайсысы келгені және нені оқығаны. Сервер логтарыңызда да осы ақпарат бар, бірақ сұрыпталмаған.
Демо-сайттағы AI боттарының сұраулары: ChatGPT, Claude, Gemini және Perplexity боттарының қайсысы келгені және нені оқығаны. Сервер логтарыңызда да осы ақпарат бар, бірақ сұрыпталмаған. (демо-сайттағы Chetver кабинеті)

Бюджетті бөлуді қашан қайта қарау керек?

Ақшаны тақырыптарға емес, өз деректеріңізге қарап жылжытыңыз. Мына белгілерге назар аударған жөн:

  • Сынақ сұрақтарыңыз бойынша аталу үлесіңіз — бірнеше апта бойы бақыланған.
  • Аналитикадағы chatgpt.com, perplexity.ai және gemini.google.com сайттарынан келген өтулер және олардың өтінімге не сатылымға айналуы.
  • Google Search Console-да көрсетілімдер тұрақты болғанда кликтердің азаюы. Бұл жағдайда сол сұрауларда енді AI Overview шыға ма, қолмен тексеріңіз.

Сонда да мен AI-дағы көрінуді SEO негізінен емес, сынақ бюджетінен қаржыландырар едім. Шартты мысал: Алматыдағы заң кеңсесінің «ажырасу адвокаты қанша тұрады» деген сұраулар бойынша Google-дан келетін кликтері азайды делік. Бірдеңені қысқартпас бұрын мен AI Overviews пен ChatGPT оның қызмет бағасы туралы не айтатынын және кеңсенің өз сайтында бағалар анық жазылған ба, соны тексерер едім.

Сіздің орныңызда мен не істер едім

  1. Клиент шынымен қоятын 5–10 сынақ сұрағын жазыңыз. Шартты мысал: Астанадағы стоматология клиникасы үшін — «Астана орталығында қай клиника тәжді бір күнде қояды және ол қанша тұрады?» ChatGPT, Gemini және Perplexity-ге қолмен қойыңыз. Олар сізді атай ма, бағаңыз, жұмыс уақытыңыз бен мекенжайыңыз дұрыс па — белгілеп отырыңыз.
  2. robots.txt файлын тексеріңіз. Бұл файл боттарға нені оқуға болатынын айтады. Ол төмендегі боттарды байқаусызда бұғаттамайтынына көз жеткізіңіз. Хостингті, файрволды немесе CDN-ді басқаратын адамнан олар AI боттарын әдепкі бойынша бұғаттай ма, соны да сұраңыз. Егер llms.txt файлын (AI құралдарына негізгі беттеріңізді көрсететін ұсынылған файл) жарияласаңыз, оның өзекті екенін тексеріңіз. Әр сигналдың не істейтіні біздің llms.txt және AI боттарына арналған басқа сигналдар туралы зерттеуімізде түсіндірілген.
  3. Сервер логтарын қараңыз. AI боттарының атауларын іздеңіз, мысалы: grep -E "OAI-SearchBot|ChatGPT-User|GPTBot|PerplexityBot|Perplexity-User" access.log. 4xx және 5xx жауаптарын табыңыз: 403 (тыйым салынған, көбіне файрвол бұғаттауы), 404 (бет табылмады) немесе 503 (сервер қолжетімсіз) сияқты қате кодтары. Қате немесе бұғаттау бетін алған бот сіздің фактілеріңізді біле алмайды.
  4. Бизнес фактілерін бір таза жерде ұстаңыз. Бағаларды, жұмыс уақытын, байланыстар мен қызметтерді суретке не скриптке емес, қарапайым HTML-мен боттар қол жеткізе алатын бір бетке жазыңыз. Олар Google Business Profile, 2GIS және басқа анықтамалықтардағы мәліметтермен сәйкес келсін.
БотИесіНе істейді
OAI-SearchBotOpenAIСайттарды тауып, ChatGPT іздеу нәтижелерінде көрсетеді
ChatGPT-UserOpenAIChatGPT пайдаланушысының сұрауына қажет болғанда бетті жүктейді
GPTBotOpenAIМодельді оқыту үшін контент жинайды; оны бұғаттау ChatGPT іздеуінен бөлек шешім
PerplexityBotPerplexityСайттарды индекстеп, Perplexity жауаптарында оларға сілтеме береді
Perplexity-UserPerplexityPerplexity пайдаланушысының сұрауына қажет болғанда бетті жүктейді
GooglebotGoogleІздеу үшін сайттарды аралайды, оған AI Overviews пен AI Mode кіреді

ChatGPT — алмастыру емес, екінші арна. Біріншісін мықты күйде ұстап, екіншісін өлшей бастаңыз. Тез бастағыңыз келсе, біздің тегін AI тексеруіміз ассистенттер бизнесіңізді бүгін қалай көретінін және алдымен нені түзету керегін көрсетеді.

Жиі қойылатын сұрақтар

ChatGPT Google іздеуін алмастырып жатыр ма?

Қазіргі деректер бойынша жоқ. Google өз іздеу көлемі тарихи ең жоғары деңгейде екенін айтады, ал Semrush-тың 2025 жылғы зерттеуі адамдар ChatGPT-ді қолдана бастағаннан кейін Google-ды пайдалану айтарлықтай өзгермегенін көрсетті. Бірақ ChatGPT енді бөлек арна деп санауға жететіндей үлкен, сондықтан оны жеке өлшеген жөн.

ChatGPT Google-мен салыстырғанда қанша іздеу сұрауын өңдейді?

OpenAI ChatGPT-дегі іздеуге ұқсас сұраулар Google сұрауларының шамамен бестен біріне тең дейді. Хабарланғандай, ол интернеттен іздеуді іске қосатын сұрауларды санайды, ал Google туралы санның дереккөзін айтпаған. Тәуелсіз бағалаулар төмен: Ahrefs бойынша шамамен 12%, seoClarity бойынша 7,5%.

SEO-ға ақша салуды тоқтатып, ChatGPT-ге көшу керек пе?

Жоқ. Боттар қол жеткізе алатын беттер, нақты фактілер және құрылымдалған деректер Google-да да, AI ассистенттерінде де көмектеседі, ал Google сайттарға әлі де әлдеқайда көп трафик жібереді. SEO-ны сақтап, AI ассистенттері сіз туралы не айтатынын бөлек тексеруді қосыңыз.

GPTBot-ты бұғаттасам, сайтым ChatGPT іздеуінен жоғалады ма?

Жоқ. OpenAI бөлек боттарды қолданады: GPTBot оқыту үшін контент жинайды, ал OAI-SearchBot сайттарды ChatGPT іздеуінде көрсетеді. Әрқайсысын robots.txt файлында бөлек рұқсат етуге не бұғаттауға болады. Бірдеңені өзгертпес бұрын OpenAI боттары туралы өзекті құжаттаманы тексеріңіз.

ChatGPT менің бизнесімді ұсына ма, қалай білуге болады?

Клиенттеріңіз шынымен қоятын 5–10 сұрақ жазып, оларды ChatGPT, Gemini және Perplexity-ге қойыңыз. Сізді атай ма, фактілер дұрыс па — белгілеңіз. Мұны тұрақты кесте бойынша қайталаңыз, өйткені жауаптар уақыт өте өзгереді.

Мыналарды да оқыңыз.

Сайтыңызға llms.txt пен AI Page-ді өзіміз дайындаймыз.

Basic

$29/ ай, бір сайт үшін

немесе жылына $290, 2 ай тегін

  • AI Page және AI-боттарға арналған файл, ай сайын жаңарады
  • Сайтты апта сайын тексеру және түзетулер тізімі
  • AI-боттар сұрауларының қорытындысы

Ақшаны қайтаруға 30 күн · кез келген уақытта тоқтатуға болады